Power to the Regions! Regional Music, movies, TV shows and Blogs
Naglaing man dagitoy a Kapampangan! Agasem, nakapagprodyusdan iti bukodda a teleserye! Napauloan daytoy iti "Kalam." Ti kaipapanan daytoy a sao iti Iluko ket "gamud" ken "kulam" met iti Tagalog.
Dagiti karakter nga ipakita daytoy a teleserye ket dagiti datdatlag ken nakaskasdaaw a naparsua kas koma iti mangkukulam, mambabarang ken ti magkukusim. Adda pay dagiti tikbalang ken dadduma pay nga enkanto. Ti pagmayatanna daytoy, dagitoy a pinarsua ket agbibiag a kas normal a tattao-adda trabahoda ken awan met pakakitaan nga naidumdumada. Gandat dagiti prodyuser na daytoy nga ipakita ti kultura dagiti Kapampangan.
Sapay la koma ta uray dagiti Ilocano ket makaaramid met iti kastoy a proyekto... Uray no Ilocano indie film la koma. Maysa kadagiti nalatak nga indie filmmakers ni Kidlat Tahimik a taga-Benguet. Ti pagaammok ket agsasao met daytoy iti Iluko nupay Igorot isuna.
Adtoy pay ti maysa nga barbaro a website a natakuatak. Ti Archipelage Music ket mangipakpakita ken mangipadpadengngeg kadagiti kankanta nga naggapu kadagiti rehiyones ti Pilipinas. Adda man nangngegko idiay nga rap version ti Manang Biday! Mayat met!
Agtultuloy koma dagiti kastoy a proyekto. Nagbayagen a Tagalog ti kankanayon a mangmangngeg kadagiti FM stations iti pagiliantayo. Rumbeng met ita nga selebrarantayo ti nadumaduma a kultura ti Filipino!
Kablaawak Dagiti Nangabak iti Umuna a Premyo Rey Duque
Idi October 26, 2008, simmurotak kadagiti dadduma pay a kamkameng ti GUMIL Metro Manila idiay pagtaenganda Apo Reynaldo A. Duque tapno masaksiak ti pannakabigbig dagiti nangabak iti Umuna a Premyo Rey Duque. Adtoy man ti listaan dagiti nangabak:
First Prize: Jovito Amorin Kabbalay
Second Prize: Sherma E. Benosa Dagiti Babassit nga Alipugpog
Third Prize: Aida Tiama Ni Angkel Bartolome
Nasayaat la unay ta nangisponsor ni Apo Rey Duque iti kastoy a pasalip. Maysa isunan kadagiti mabigbigbig nga pundasyon ti Literatura Ilocana ken uray pay iti Tagalog gapu iti nasuroken a sangagasut a pammadayaw nga naawatna! agraman ti panagbalin a Hall of Famer iti Palanca Memorial Awards.
Panawen met kanon ti panangibingayda iti blessings a naawatda, kas kinuna ni Manang Tess, ti dungdungngoen nga asawa ni Mang Rey. Dagiti nagbalin a hurado ket da Juan SP Hidalgo Jr. Jose Bragado, ken Prof. Honor Blanco Cabie.
Panagsurat iti Iluko
Itoy napan a lawasna, October 24-25, 2008, nagawidak idiay Isabela tapno agatendar iti Convention ti Timpuyog Dagiti Mannurat iti Iluko. Naangay daytoy a Convention idiay Camp Samal, Arcon, Tumauini, Isabela. Adu dagiti naadalko iti daytoy a Kumbensiyon. Mayat met ti nagbalin a pannakitungtongko kadagiti bangolan a mannaniw ken mamannurat. Nagsasarak kami sadiay da Dr. Jaime Raras, Prescillano Bermudez, Clarito De Francia, Rodel Ramos, Franklin Macugay, Rogie Baysa, Mindo Aquino, kdpay. Adu met dagiti estudyante ti high school nga immay. Maragsakannak man ta uray nu uubbingda pay ket mangrugidan iti panagadal ken panagsurat iti Literatura Ilocana. Rumbeng laeng met ah tapno agtultuloy latta ti kultura ti Saluyot!
Nagpintasen nga agpayso ti ili ti Tumauini. Agpayso nga adu ti nagappuanan ti mayor da a ni Arnold S. Bautista. Agasem, sigud a 3rd class municipality ti Tumauini iti napalabas a walo a tawen ngem ita ket First Class municipality daytoyen! Talaga met a nalaing ni Apo Mayor Bautista! Sapay la koma ta agtultuloy dagiti gapuananna!
Nagdengngegak iti sumagmamano a lektyur a naggapu kadagiti beteranon iti Literatura idiay Isabela kas kada Manong Mindo Aquino (Sarita), Clarito de Francia (Daniw), ken Mar Llarenas (Feature Writing). Nabagas dagiti lektyurda ken makaguyugoy iti rikna nga agsurat!
Nabayagak metten nga agsursurat iti dandaniw. Nu kitaenyo dagiti insursurat ko ditoy a blog ken dagiti naipablaaken iti Bannawag, adda metten a sumagmamano nga dandaniwko. Ngem nu agsurat iti sarita? Hmm.. Ay na Apo! Ket marigatanak met! Kasla met la tay naatap a balasang nga di agpaarem kaniak ti kayarigan ti panagsuratko iti Sarita!
Saan a bale ta adu dagiti napidut ko iti pannakitabunok iti daytoy a Kombensiyon. Nainspirarnak nga agtultuloy nga agsurat ken mangtakuat kadagiti parmata a namagbalin kaniak a paset ti Puli dagiti naayat iti Saluyot!
Manipud ita, mangidedikarak iti panawen, uray nu maysa laeng nga oras iti inaldaw tapno iti kasta makapagsuratak iti sarita wenno daniw.
Idi naminsan a nagdakiwasak iti maysa a Booksale branch idiay UN Avenue, adda nakitak a libro nga insurat ni Arthur Clarke, maysa a nalatak a Science Fictionist ken Scientist. Isu ti nangsurat iti A Space Odyssey nga pelikula met ni Stanley Kubrick.
Ti pamagat ti libro ken 1984: Spring A Choice of Futures. Koleksiyon daytoy dagiti pammaliiw ni Arthur Clarke iti Science Fiction ken iti panagdur-as ti teknolohiya. Ti nakaskasdaaw idiay, 1984 na nga insurat daydiay ket napanunotnan ti isasangpet ti laptop, ti inawaganna a "wristwatch telephone" nga ti awag tayo met ita ket "mobile phone" wenno "cellular phone". Idi basbasaek ti salaysayna a napauloan "Beyond the Global Village" diak malapdan ti agsiddaaw. Naglaing la ketdi daydiay a tao ta nakitana nu ania ti sumangbay.
Awan met siguro ti nakaskasdaaw unay iti daydiay. Maysa a nalatak a scientist ni Dr. Clarke ket nalabit ammo na dagiti adu a "scientific procesess and possibilities" base iti lebel ti pannakaammoda idi. Naipablaak ti libro na idi dua laeng ti tawen ko. Ket makapasiddaaw a talaga ta nagadu kadagiti paliiw na ti pimmudno. Adtoy man ta mangadawak iti sumagmamano a paset ti "Beyond the Global Village." 
Kastoy dagiti computerda idi.
Ngem ita kastoyen --> Wen, addan ditoy nagbabaetan tayo ti impadto ni Dr. Clarke a tumaud. dagiti attache-case-sized units ket isu tatta dagiti laptops nga us-usaren dagiti kaadduan a travelers. Adda metten mobile internet ita. Nu la ketdi adda signal ti mobile phone mo wenno ti USB kit nga inted ti Smart wenno Globe ket mabalin mon ti makakonek iti Internet uray pay sadino ti yanmo. Nakalawlawag ti sirmata ken parmata daytoy a tao ta nakitana dagiti tumaud a gamgamit tayo itoy a henerasyon!
Mas interesante pay ditoy ti implikasyon dagitoy a gamgamit. Gapu ta dagiti indibidwal ket saandan a masakop a kankanayon ti kontrol dagiti gobyerno iti lubong. Kuna pay ni Dr. Clarke, "...uray pay nu iparit dagiti adu a papagilian ti pannakausar dagitoy a gamgamit, awan ti mabalinda. Ti alternatibo ket pannakatay ti ekonomiyada. Nu kasta ti mapasamak, saan nga agbayag ket awanen ti umay a turista ken industria." (translation ko daytoy) Pudno la unay. Kitaen tayo ti kasasaad ti China. Uray nu napigsa ti censorship sadiay, adu latta ti makaruar nga impormasyon ken adu met ti maiwaragawag nga mensahe ken pannakaammo.
Nu kayat tayo a kas pagilian ken nasyon ti dumur-as iti daytoy a panawen, rumbeng laeng nga ikkantayo iti umno nga atensiyon ti Siyensiya ken literatura. Dagiti mamannurat a kas kada H.G. Wells, Edward Bellamy, Arthur Clarke kdpy ket nagsuratda iti fiksyon nga naibasar iti syensiya. Nu aramidentayo met ti kasta, dumakkel ti pannakaawat dagiti kakabsat nga Ilocano iti sensiya ken nalabit dagiti uubbing ken agtutubo, dumakkel pay ti interesda kadagitoy nga sabjek.
Sibibiagak Pay Met!
Nabayag metten ah diay naudi nga insurat ko ditoy a blog. Nagbalinak met ngamin a busy kadagiti nagadu unay nga aramid ti organisasyon mi iti national level ti United Methodist Youth Fellowship in the Philippines. Dispensaren yo gagayyem.
Adda ka dita a nag-National Youth Conference kami idi maudi a lawas ti Abril idiay San Nicolas, Pangasinan. Isu metten ti rason nu apay a saanak a nakadar-ay iti Kumperensiya ti GUMIL Filipinas idiay syudad ti Cauayan iti probinsiyak pay a mismo—Isabela.
Idi Mayo met, napanak idiay Jimalalud, Negros Oriental. Kasdiay gayam ti rikna ti ganggannaet aya. Adda kad’ta a tricycle driver a manggundaway kenka gapu ta agdadamo ka ken ‘di mo maawatan ti pagsasaoda. Naikapisak man idiay. Diak a maawatan ti pagsasao dagiti kakabsat tayo a Bisaya, Ilonggo, ken Waray! Ngem anian a pintas ti buya ti baybay sadiay. Immuli kam’ pay iti maysa a farm iti tuktok ti bantay. Na-ah. Makabannog! Ngem idi adda kami idiay ngaton, nagpennek kami met iti bunga ti mangga ken sarguelas. Nagimas!
Adda pay gayam ti makanda sadiay nga idik la nga naramanan. Agasem, dagiti Bisaya ket agilingta da man ti naganus a dippig a saba sadanto isawsaw iti bagguong! Naimas met gayyem! Ngem nu damdamom ket kasla agsiddaaw ka. Idiay met laeng ti damo a nakaramanak iti giniling a mais nga inaramid da nga innapoy! Mayat kano daytoy para kadagiti boksingero ta basbassit ti nagyanna nga asukar. Ket nu diabetic ka a ket, safety daytoy a kanen uray nu makaadu ka.
Nagpintas pay ti buya ti baybay sadiay. Nu agbiyahe ka koma nga agpa-Norte, adda iti makattigid mo dagiti bambantay, adda met iti makannawan ti baybay. Nagmayat a buybuyaen ti baybay ken riknaen ti pul-oy ti nadalus nga angin nga agtaud iti baybay.
Idi agawidakon, nagtarusak pay iti Syudad ti Cebu. Addaak met la idiayen a ket sulitekon ti panagdaliasat. Nu mapanka idiay Cebu manipud Negros, mabalin ka nga aglugan iti pump boat—kasla man dagiti Bangka a de-motor nga usaren dagiti mangngalap iti panangkalapda iti ikan manipud iti baybay. Gapu ta nagdanag dagiti kakaduami a babbai nga aglugan iti pump boat, naguray kami iti bus nga agturong idiay San Carlos City. Adda ngamin ti daong sadiay ken Fastcraft nga agturong idiay Toledo City, Cebu Province. Ania ket kabayagen ti panaguray ti lugan! Narigat gayam ti land transportation idiay Negros. Ti kadakkelan a linya ti bus sadiay, ti Ceres Bus, ti akin-iggem kadagiti adayo a ruta.
Kalpasan ti dua nga oras ket nakadanon kami met idiay San Carlos. Imbag kunayo ta nakamakammi pay ti last trip ti Fastcraft a mapan Toledo! Whew! Idi makadanon kami idiay Toledo, nangan kami la biit sa kami manen naglugan iti bus nga agturong iti mismo a syudad ti Cebu. Kalpasan iti dua pay nga oras, nakadanon kami met laeng idiay Cebu. Makabannog. Nagbiyahe kami it nasurok kaguddua nga aldaw. Ngem mayat latta ta adu met dagiti luglugar nga idik la a nakita.
Idi met napan a lawas, napanak diay Baguio. Agbakasyonak ti kunak sakbayak nga agsurat ken agtrabaho manen. Awan pay dua nga aldaw ko sadiay ket neh, inatakeak metten ti tuko! Ania ketdi daytoyen a chickenpox! Wrong timing! Awan nabalinak ah nu di nagawid kinabigatanna. Sayang pay ketdi ti oras nga impapan ko idiay Baguio. Ti napasyar ko laeng ket ti Asin Hotsprings idiay Tuba, Benguet. Isu nga nu makabakbakasyon kayo gagayyem, al-alluadanyo tapno saan kayo nga agsakit. Ti kuna ngata ti Apo a ket masapul ko’t aginana pay! Heheh.
Ngem dikay’ madanagan. Sibibiagak pay met ket adtoy agsubsubli nga ag-blag. Makapaapal man ketdi ni manong Roy Aragon ta nagadun ti nasurat na iti blog na nga Ilocano.
Aklunek, dakdakkel ti panawen a naibukbok ko kadagiti blog ko iti ingles. Ti pay ket nakuna ni manong Jaime Raras ket amangan la ketdi nu English metten ti itantandudok. Saan met nga iti kasdiay. Ngem manggedak ngamin a kas freelance writer ket dagiti suratek ket adda amin iti lengguwahe ti Ingles. Daytoy ngamin ti mangbibiag kaniak. Nu diak agsurat iti ingles ket diak metten a mangan ta awan suweldok nukua. Heheh.
Ala ngaruden, agsubli subli kayo latta ditoy nanumo a blog ko ta ituloy ko man ti agblog maipapan kadagiti palpaliiw iti pagilian tayo ken pannakaipablaak dagiti maputar ko a dandaniw wenno sarita. Agingga iti sumaruno a panagtutukkuog tayo!
Panawen ti Ayat Ita
Napanak man itay idiay Trinoma tapno idiayak nga agsurat. Adda ngamin ti paboritok a Cafe sadiay. Implastar ko man ti laptop ko iti lamisaan, nagtugawak, ket inuray ko nga iyeg da ti kape nga order ko.
Mayat ti nagpuwestoak ta makitak latta ti panaglabas dagiti tattao nga mapan agbuya ti sine ken dagiti agpasyapasyar laeng iti uneg ti mall. Ayna Apo! Talaga nga napno ti Ayat ti lubong ita. Balentayms kunam man! Adu dagiti babbalasang nga adda bitbit da a sabsabong wenno tsokolate. Agi-inniggem da met iti ima ken agpagnapagnada iti mall. Nagadu a talaga ti tattao sadiay. Siyempre dagiti siguro agar-arem kadagiti dungngo da a ket mabalindan nga maala ti ur-urayenda a sungbat ti ayatda.
Nalpas met ti date kon idi napan a parbangon. Rabii ngamin aginggana agsapa ti trabaho ni Cha idiay ABS-CBN, sinorpresak man ket napanak idiay opisina na sakami nagkape iti alas dos iti parbangon. :D Daytoy met ti umuna a daras a nangtedak iti sabong kenkuana. Mayat met ti adda romantic streak na sagpaminsan. heheheh. Ala ngaruden ta agsuratak pay manen kadagiti proyektok.
Science Fiction ken Fantasy iti Iluko?
Idi addaak iti kolehiyo ket nirugiak ti nagbasa iti Lord of the Rings ni JRR Tolkien, manipud idi ket nabanniitanakon. Kaslaak la simrek iti sabali a lubong a napno't siddaaw, buteng, ken nakaskasdaaw a pasamak ken parsua.
No mapanak iti Booksale, wenno National Bookstore, ket kanayonak la a makapidot iti liblibro iti Science Fiction wenno Fantasy. Adda kad'ta nga libro ni Isaac Asimov, Philip K. Dick, Robert Heinlen, C.S. Lewis, Stephen R. Donaldson, George RR Martin, Orson Scott Card, ken Ray Bradbury. Nagmayat la ketdi ti agbasa iti kakastoy a nobela ken sarita. Maysa laeng a kapanunutan, ania ngata ti Iluko transalation ti Science Fiction ken Fantasy?
Nakabasbasaak metten iti nagatitiddog a nobela ni Robert Jordan. Nabasakon ti umuna a tallo a paset ti "The Wheel of Time" series na. Nagsardengakon a nagbasa ta nagatiddog met daytoy a series. Ka'no lang ket nadamag ko a pimmusayen ni Robert Jordan. Gapud'toy ket ginatang ko ti "The Shadow Rising," diay maikapat a paset ti series. Diak ammo nu ania ti naknakan ko ti ginatang ko daytoy a libro. Tig-399 pay ketdi ah. Nagngina!
Diak met nagbabawi ta nagustuak ti wagas ni Jordan a nangistoria ti maipapan ken ni Rand al'Thor, ti messianic figure a kangrunaan a karakter itoy a nobela. Adda laengen pito a kapitulo sakbay a malpas ko nga basaen daytoy. Nagatiddog laeng! Heheh. Imbag ta adda e-book ko itoy a series. No malpas ko ti Book Four, gatangek tu met siguro ti Book 5 aginggana Book 11. Agasem, Book 11 ket saan pay a nalpas ti series! Daksanggasat ta saanen a maileppas ni Jordan ti bukod na a series. Dinungdungo dagiti Fantasy lovers daytoy a series. Sapay la koma ta ti mannurat nga alaen ti estate ni Jordan ket maalana ti sensitivities ken mismo nga istilo ni Jordan.
Pagay-ayat ko la unay ti fantasy literature agraman dagiti pelikula a naadaw manipud kadagitoy nupay saanko a kanayon a magustuan dagiti movie adaptation. Nasayaat koma aya nu maipatarus iti Iluko ti Lord of the Rings ni Tolkien. Nagmayat siguro nga makita ti sibibiag a berde dagiti kaykayo ti Rivendell ken marikna ti biag dagiti bakir, ti panagsala dagiti ugsa ken ti panangapros dagiti dakulap ti angin ken tudo iti bulbulong dagiti kaykayo ken mulmula. No nagbalin la koma nga Ilokano ni Tolkien. heheh.
Uray ti Pinoy Science Fiction ken kasla la tungtunglab. Adda dagiti sumagmamano a mannurat a nangpili itoy a genre kas ken ni Dean Alfar, ngem awan da iti mainstream. Awan pay met nadaldalapusko nga obra iti Iluko itoy a genre. Sapay la koma a ta tumaud daytoy a genre iti Iluko literature.
Walo a Daniw: Iluko E-book
Napadas kon ti nag-podcasting. Padasek man met nga ipablaak dagiti sumagmamano a dandaniw a naputar ko babaen iti sumaganad nga e-book.
Tapno i-download daytoy nga e-book, i-click daytoy.
Parmata Podcasting Episode 1: Introduksiyon
Pinadas ko man ti nangirekord ti timek ko ket daytoy ti resulta na.
I-clik laeng ti PLAY tapno mangngeg yo toy agdadamo a podcast ko. Heheh.
note: Addan sa parikutna daytoy pannakaipost na ditoy ah. Nu saan a kumpleto ti mangngeg yo ket kitaen laeng ti sidebar, adda met laeng sadiay ti Parmata Podcasting Episode 1.
Tungtungan iti Iy*t
Ballaag: Explicit LanguageApay ngata aya ta no Iluko wenno Filipino a sao ti usaren tayo nga agtutungtong maipapan kadagiti pribado a parte ti bagi ket kasla mabastusan tayo? Ania kad’ ti nagdumaan ti buto wenno titi iti penis? Wenno uki ken puki iti vagina? Awan! Ngem siguro, saan tayo a nakadawyan ti agtutungtong maipapan iti daytoy. Apay met nga nu ibagatayo a sex ket kasla nalaklaka nga awaten ngem iyot?!
Konserbatibo kadi ti pagilian tayo wenno saan tayo laeng a maapresiar ti bukod tayo a pagsasao? Nalabit mabuteng tayo met laeng a mapagtutungtungan ti maipapan iti seksuwalidad tayo.
Iti kallebas a paskua ket adda sangaili ti organisasyon mi nga Agtutubo a Metodista a naggapu idiay Estados Unidos tapno makita na met dagiti Agtutubo mi a nagdadanggay para iti tinawen a Christmas Institute. Kinat-katungtong ko a nga permi tapno maawatan na ti sitwasyon tayo ditoy Pilipinas.
Idi adda kami iti kotse a naglugananmi a napan idiay Tarlac, napagtungtungan mi ti sekswalidad dagiti agtutubo tayo a Filipino. Agtutuboak met laeng nga Filipino. Dimmakkelak iti Simbaan—iti Sunday School, Christian youth development institutes, ken dadduma pay a programa ti simbaanmi nga agpaay kadagiti agtutubo. Idi laglagipek nu mapagtutungtungan ti maipapan iti sekswalidad, ti malagip ko laeng ket masansan a mapagtungtungan ti Love, Courtship, ken Marriage. Kadawyanna, dagiti lectures ket nu kasano ti rumbeng a wagas ti panagayat ken pangasawa dagiti Kristiyano. Rumbeng kano nga an-annadan ti virginity ken purity. Saan la ketdi a mabalin ti premarital sex kuna pay dagiti dadduma a papastor ken diakonesa mi.
Kitaenyo man, uray siak ket ingles ti us-usarek. Ania ngata ti iluko ti premarital sex aya? Mabalin siguro ti “iyot sakbay kasar”. Ala man, dayta laengen ti usarek nga ekspresyon.
Sabalin ti panagkita dagiti agtutubo ita iti sekswalidad. Addaanda ngata iti umno a pannakaawat iti daytoy napateg a konsepto? Ka’no laeng ket rimsua ti damag a ti ub-ubing a kabsat ni Britney Spears nga agnagan Jamie Lynn Spears, agtawen laeng iti disi-sais, ket masikog. Kasta met ni Jennylyn Mercado nga maysa kadagiti agtutubo nga artista ti GMA. Dagitoy dua nga agtutubo ket kunada nga nakigtotda kano idi matakuatanda a masikog da. Neh... neh… neh.. Annakko, nu nakiiyot kayo, mabalin kay a masikugan! Nangnangruna no di yo pay ammo dagiti family planning methods a makunkuna.
Segun iti Foundation for Adolescent Development, trenta porsyento dagiti maiyan-anak ket naggapu kadagiti agtutubo edad 15-24. Beinte singko porsyento met dagiti agbalbalin nga inna ket agtawen 20. Nu kasta met laeng a ket nalaklaka nga umadu ti 90-milyonen a Filipino ita!
Aklunen tayon nga sabalin iti panagkita dagiti agtutubo iti sekswalidad. Kadawyanna, awan ti umno a pannakaawatda iti reproductive health. Apay ngay?
Ti maysa a rason nu apay kastoy ti kasasaad tayo ita ket ti panagkitakit tayo a pagtutungtongan ti maipapan iti buto, uki, ken iyot wenno sekswalidad. Iti laengen uneg to pagtaengan, mapagtutungtungan kadi daytoy? Nalabit adda dagiti dadduma a pamilya nga agtutungtong maipapan daytoy ngem panagkunak, man-mano da laeng. Iti pagadalan ngay? Saan met laeng a mapagtutungtungan daytoy! Wen ah, adda topiko iti Science ken TLE maipapan itoy a topiko ngem uray dagitoy ket saan nga umanay tapno maikkan dagiti agtutubo iti husto a pannakaawat iti sekswalidad. Iti Simbaan ngay? Ay Apo. Agkur-kurus tun a dagiti adu nga madre, papadi ken papastor nu mapagtutungtungan daytoy.
Saan met a gapu ta konserbatibo dagiti Kristiyano ken Simbaan ket saanen a mabalin a mapagtutungtungan ti maipapan iti sekswalidad. Nangnangruna koma ketdi a nga pagtutungtungan daytoy tapno mailawlawag ti kinasanto ti iyot ken no ania ti naun-uneg a kaipapan na daytoy iti maysa a lalaki ken babai.
Masansan ket maaddaan dagitoy nga agtutubo iti sex education by experience. Adu pay ketdin ah ti padas-padasenda ti makunkuna a “risky behavior”. Ti kakaroan a mabalin a mapasamak ket panagsikog nga awan iti plano, pannakaala iti sakit a sekswal, wenno, HIV-AIDS.
Adu man ti nalabid kon ngem ti napateg ket di tay koma agkitakit nga agtutungtong maipapan iti buto, uki, ken iyot nangnangruna nu ti panggep tayo ket mangsuro kadagiti agtutubo iti husto a pannakaawat iti sekswalidad.
No adda sabali nga panggep yo nga agtutungtong itoy a topiko ket agannad kayo laeng a maidarum iti sexual harassment. Heheh.
Podcasting
Idi napan a bulan ket nagpagatangak idiay US iti Compaq a laptop. Mayat ngamin ti maaddaan iti laptop, nangruna ita na maysaakon a freelance writer. Anyway, nangikabilak iti free Audio-editing software idiay laptop ko tapno makaaramidak kadagiti podcast ko. Nagsiyaaten aya ta adu ti freeware idiay Internet.
Audacity ti nagan diay freeware nga inkabil ko. Nakapablaakak metten iti dua a podcast. Ti umuna ket maysa a daniw iti Ingles, ken ti maikadua ket poetry reading manipud iti "The Fellowship of the Ring"--diay man daniw ni Bilbo sakbay nga pinanawanna ti Shire. Hmm... mayat siguro aya nu maaddaan iti Iluko translation ti "The Lord of the Rings."
Adtoy ti umuna a podcasting ko. Nakalanad met daytoy iti blog ko iti ingles. Daytoy ti daniw ko a "Discordant Notes", paset ti "Delayed Conversations" nga poetry project ko ita. Kadagiti sumarsaruno a blog posts ko, i-podcast kon to met dagiti dandaniw ko iti Iluko.
Kayat Ko't Agawid
Nabayag metten manipud tay pinagawid ko idiay San Manuel, Isabela. Nabayag metten a saan ko nga nakadua dagiti gagayyem ko sadiay. Idi ngarud napalabas a Paskua ket saanak a nakaawid. Uray kaskasano ket diak pay met nalipatan ida. Adu la nga talaga ti ub-ubraek ditoy Quezon City ket sadi-sadinno pay ti pappapanak.
Kayat ko pay mapan idiay Baguio tapno makapasyar idiay "Ayuyang" ni Kidlat Tahimik ken agpagna pagna idiay Session Road. Napanak idiay idi Marso 2007 ngem awan met panawen nga agpasyar ta busy kami met iti awareness training seminar maipapan iti HIV and AIDS. Bareng iti daytoy a tawen, makapanak manen sadiay.
Maib-ibus sa metten ti "creative juices" ko. Kanayonak met ngamin a busy itan. Iti sabali a bangir, amangan no excuses ko laeng dagitoy tapno agsurat maipapan iti pagilian ken maipapan iti bagik. Narigat ngamin ti agbalin nga honest no dadduma. Narigat la ketdi ti makapadalis. Heheh. Nu pay kasta, adda met latta iti pusok ti panagsurat maipapan iti adu a bambanag. Panagsapul la ti panawen ti kurang... Wenno nalabit, ikkatek la ti kinasadut nga agsurat ta baro a tawen manen. heheh.
Basta, agsuratak manen. Tuldok!
Nagsubliak Itoy a Blog
Nabagtitak manen. Rabrabiin ket diak pay la makaturog. Umapalak man kadagiti gagayyem nga mamannurat nga Ilocano ta naggagetda agsurat iti blog da. Siak ket napno't tapok ken agiw daytoy blog ko. Inyakarko ti blog ko idiay wordpress saan pay a nabayag. Ngem agsipud ta adu la unayen ti blog ko ken nagrigat met ti mangmentenir ti adu nga blog, inikkat kon ah diay dadduma ket imbatik laengen ti Ingles a blog ko ken daytoy Ilocano blog ko ditoy blogspot.
Sapay la koma ta maitultuloy ko ti agsurat ditoy. Nangruna ta freelancer nakon ket awanen sabali a trabahok. Padasek tu man pay ketdi ti ag-podcast kadagiti dadduma a dandaniw ko.
Maipapan Kaniak
Maysaak nga agtutubo nga Ilocano nga naiyanak idiay Isabela ngem agnaedak ita ditoy Quezon City. Padpadasek man ti agsurat iti Iluko tapno umun-uneg pay ti pannakaawat ko iti bukod ko a pagsasao ken ti kultura dagiti dadakkel ko ken dagiti kakabagiak.
Freelance Writer ti trabahok ita. Kadawyan ket mayat ti serrek ti bendisyon, no dadduma met umanay laeng. Ngem awan panagbabawik itoy a pinilik a dalanko. Agserserbiak met ita iti Organisasyon dagiti Agtutubo iti Simbaanmi iti lebel ti Nasyonal.
E-mailandak iti penstalker@gmail.com.
Parmata Freelancer
Wen, umakarak manen iti blog. Bisitaenyo ti Parmata idiay Wordpress. Mayat ti Wordpress ket, adda pay maysa a blog ko sadiay maipapan met iti panagbalin nga anak ti maysa a Pastor.
Maysa pay a damag maipapan kaniak. Apaman a mangrugi ti Oktubre, maysa akon a freelance writer. Adu dagiti online markets a pagsuratan ket, isu nga mayat sa ti agurnong iti dolyar. heheh. Barbareng la nu makaurnong. Maysa pay ket siak ngamin ti Pangulo ti National United Methodist Youth Fellowship in the Philippines--nadagsen a trabaho ta adu dagiti rumbeng nga aramidenmi. Iti panagbalin ko a freelancer, iggem ko ti oras ko ket siak metten ti makaammo iti adu a bambanag maipapan iti panagtrabahok kas koma iti SSS, Pag-ibig ken dadduma pay.
Adda bassit panagkitakit ti riknak ngem exciting met laeng daytoy. Risky, kunada pay iti ingles ngem maymayaten ti kasta ta siak met la ti boss ko. Heheheh.
Ala ngaruden, nu kayat yo pay ti agbasa iti ad-adu, bisitaen ti link idiay ngato. Dios ti agngina.
Panagriing ken Panangikkat ti Mukat!
Nabayag metten a panawen ti napalabas manipud naudi a panagsurat ko ditoy a blog. Nabayag metten nga awan ti insubmitar ko iti Bannawag. Amangan la ketdi nu diakon ammo ti agsurat. heheh. Nu apay to met ngamin nga nakaad-adu ti ar-aramiden. Nagadu nga seminar nga organisaren ken atendaran ket ania ka pay dita a pakasikuran.
Urayen. Kas tay kunada, nu saan nga biruken ta ubet ti tugaw ni mannurat ken dayta ima (ken ramramayen ah), ti pluma ken papel, awan mapasamak. Sa pay nagadu ti kapanunutan a mabalin la koma a maisurat.
Di bale ta adu man ti mabalin a pakisalipan itan. Ipadas manen ti mangikur-i kur-it kadagit dandaniw kas kada sarita. Barbareng la adda pakaisab-tan nga gunggona.
Ala ngaruden, agsuratak manen!
Isabel A: Maysa a Panagpakada
Mighty C. Rasing
Lumasatak iti Karayan ti Magat
Bumallasiwak kadagiti banbantay ti Cordillera
Umadayoak kenca, Umadayoak kenca.
Pakawanennak Isabel A agpakadaakon
Pumanawak ken umadayo kenca
Nadagsen ti barukong, nasaem ti rikna.
Duata a nangbuangay kadagiti arapaapta,
Sirmata ken ayat ti nagtaudanda
Balonek dagitoy a sinanama.
Nalabit a saludsodem no apay
Nga umadayoak idinto a ti karik
Ket isayangkatta dagitoy a sirmata.
Diak mabaelan ti agtakder a maipaay kenca
No diak umadayo ita. Sapulek ti bagik
Sapulek ti biag a maikari kenca.
No agtalinaedak iti sidongmo, awan
Met laeng ti maipaay ko kenca. Awan met laeng
Ti pagturongan dagiti arapaap ta ken sirmata.
Amin a banag nga innak sapulen, amin
A personalidad a pagbalinak, agraman ti amin
Kaniak, ipaayko kenca. Agsubliakto iti sibay mo.
Iti isasangbay ti lugan a mangyadayo
Kaniak iti taengmo, diak ammo
No ania ti agur-uray a masakbayak.
Nupay kasta, dagiti saksaksak aglumbada
A mangsabat iti aniaman a masangoanak
Agsipud ta sika ti pangyegak amin a mabalinak.
Tallo a gasut a kilometro, dua a gunglo
Dagiti turod ken bantay ti agbalin a baet ta
Ngem diakto pulos a manglipat kenca.
Toy Kinakurapayko
Mighty C. Rasing
Napno iti dapo ti dalikan
Adu ti pagsungrod a kayo
Ngem awan met mailuto.
Nadalus ti papel iti rabaw
Ti lamisaan, ad’ta ti pluma
Ngem ti panunot ita, namaga.
Na’tianan ti tanggal, awan
Ti ikan a makalap, namaga
Met dagiti ulep iti tangatang.
Masapul ko ni Elias a mangyeg
Gil-ayab ditoy datonko tapno
Agtudo iti kapanunotan nga adu.
Innak man pay agpuros ti saluyot
Agsapul ti rabong, aguggot
Ti gubay barbareng maikkat
Ti panagsaraaw ti buksit. Ket no
Awan, an-anusan ‘ta tuyo
Nga ipauneg ken pakapnekan.
Makurkuriro, maburburibor ti isip
Ko, ngem awan maisurat, awan
Maikur-it uray bassit, sadino ti ‘yan
Ti pannakabalin ti pluma? Ti Mutya
A sinurotko? Daytoy ti kinakurapayko
Iti sarita; agraman ngata iti kinapudno?
*****
Rumbeng kadi nga innak ilako
Ti bagik ken kararuak tapno
Malibasak toy kinakurapayko?
02 April 2006
Adtoy man ti sumagmamano a daniw a naputar ko kadagiti napalabas a bulbulan. Awan unay naikur-it ko kadagiti naglabas nga aldaw. Makilumlumbaak sa metten iti rat-race ti corporate world. Ultimo agbasa ket malipatanen nu dadduma...
Nupay kasta, adda latta updates ditoy blog. Sapay koma ta makamatko manen tay "Muse" a kunkunada. >mighty
---------------------------------------------
Idiay Laud
Mighty C. Rasing
Idiay Laud ti pagtaudan
Dagiti naimas a makan;
Nanam-ay ti biag sadiay, nangangato
Dagiti pagnaedan.
Aglaplapusanan dagiti sanikua
Maibelbelleng laeng.
Adu pay ti napapateg a gameng.
Imported kunam man!
Idiay Laud ti ayan dagiti
Agkakapintas a babbai;
Adda sadiay ti Sirib, pigsa
Ken saririt. Kaadduan a tattao
Agtarigagay a mapan sadiay—
Dagiti arapaap, sirmata ken
Ragsak, idiay, agur-uray.
Ngata?
Isu met kunada.
Ngem ti Laud inalun-onna
Ti Init nga impasngay ti Daya.
Join The Community